ENEnglish

سامانه پرتودهی گاما

پرتودهي فرآيندي است كه طي آن مواد مختلف اعم از مواد غذايي، بهداشتي يا كالاهاي پزشكي به صورت بسته‌بندي در برابر ميزان كنترل‌شده و دقيقي از پرتوهاي يونیزان، در مدت زمان معين، جهت حصول به نتايج مورد نظر، قرار مي‌گيرند.
کاربرد های اصلی سامانه‌های پرتودهی عبارتند از:
  • پرتودهی مواد غذایی و محصولات کشاورزی (به منظور کنترل آفات و افزایش عمر مفید محصولات)
  • استریلیزاسیون محصولات پزشکی و مراقبت‌های بهداشتی از جمله دارو، سرنگ، گاز استریل، نخ بخیه و کلیه لوازم یکبار مصرف پزشکی
  • اصلاح و تغییر خواص مواد (مانند اتصال عرضی در پلیمر و تغییر رنگ در سنگ‌های قیمتی)
به طور کلی سامانه‌های پرتودهی که به صورت تجاری و صنعتی کار می‌کنند یا از پرتو گاما استفاده می‌کنند یا از باریکه الکترونی و اشعه ایکس، از این منظر سامانه‌ها به دو دسته‌ی سامانه پرتودهی گاما و سامانه پرتودهی با استفاده از شتابدهنده الکترون طبقه‌بندی می‌شوند. در حال حاضر بیش از 200 سامانه پرتودهی گاما در بیش از 55 کشور جهان وجود دارد و بیشترین کاربرد آن استریلیزاسیون تجهیزات پزشکی و محصولات پزشکی یکبار مصرف می‌باشد. سرنگ، دستکش جراحی، لباس، ماسک، چسب پلاستر، پانسمان، مفاصل مصنوعی، چاقوی کالبد‌شکافی، انبرک جراحی، گازهای مورد استفاده برای پاک کردن خون، تجهیزات ویژه انتقال خون، تجهیزات ساکشن، برخی لنزهای چشمی، بسته‌بندی مواد غذایی، مواد اولیه برای داروسازی و لوازم‌آرایشی می‌توان با اشعه گاما استریل کرد.
سامانه پرتودهی گاما به عنوان یک واحد صنعتی شامل اتاق پرتودهی، حفاظ خشک یا مرطوب(استخر) برای رک برای چشمه پرتودهی، مکانیسم بالابر چشمه، حفاظ اطراف اتاق پرتودهی، کنسول کنترل (اتاق)، سیستم حمل‌ونقل محصولات، اینترلاک کنترل و سیستم ایمنی، مناطق بارگیری و تخلیه برای محصولات، تجهیزات و تاسیسات جانبی می‌باشد.

 

سامانه پرتودهی گاما در مقایسه با سامانه پرتودهی الکترون دارای مزایا و معایبی می باشد. از جمله مهمترین مزایای سامانه پرتودهی گاما مربوط به منبع تابشی آن است که چشمه های رادیو اکتیو کبالت 60 هستند و به همین دلیل در مقایسه با دستگاه های شتاب دهنده که ماشین هایی پیشرفته می باشند دارای سادگی و سهولت در تعمیر و نگهداری است. از معایب آن واپاشی و پرتوزایی دائمی مواد رادیو اکتیو می‌باشد به عبارت دیگر عدم امکان توقف پرتوزایی سامانه‌های گاما در برابر الکترون از معایب آن است. از طرف دیگر، پرتوهای گاما دارای عمق نفوذ بیشتری نسبت به الکترون‌ها هستند لذا در بسته‌بندی با ضخامت‌های بزرگتری می‌توانند نفوذ کرده و اثر گذار باشند در حالیکه در سامانه الکترون باید ضخامت بسته‌بندی‌ها کوچکتر باشد.